இந்த நாவலின் நாயகன் ஒரு மரம். கதை முடிவதற்குள் அந்த மரம் விஷம் வைத்துக் கொல்லப்படுகிறது.

நாகர்கோவிலின் ஒரு சந்திப்பில் நின்ற ஒரு புளியமரத்தைச் சுற்றி சுந்தர ராமசாமி எழுதிய 'ஒரு புளியமரத்தின் கதை', 1966இல் வெளிவந்தது. மனிதர்கள் அல்ல, ஒரு மரம்தான் இந்நாவலின் மையம். ஒரு ஏரிக்கரையில் அமைதியாக நின்ற அந்த மரம், திருவிதாங்கூர் மகாராஜாவின் வருகைக்காக ஒரு சாலை வெட்டப்பட்டபோது, திடீரென்று ஊரின் நடுவே சாலையின் மத்தியில் தனித்து நிற்கிறது. அன்று தொடங்கி, காலனிய ஆட்சியின் கடைசி நாட்களிலிருந்து சுதந்திரத்திற்குப் பிந்தைய பல பத்தாண்டுகள் வரை, அந்த ஊரின் அத்தனை மாற்றங்களுக்கும் அது ஒரு மௌன சாட்சியாக நிற்கிறது.
இந்நாவலின் பிறப்பே ஒரு தனிக்கதை. முதலில் 'புளியமரம்' என்ற பெயரில் சரஸ்வதி என்ற இதழில் 1958இல் தொடர்கதையாக வெளிவரத் தொடங்கியது. ஆனால் சில அத்தியாயங்களுக்குப் பிறகு அந்த இதழே நின்றுபோனதால், கதையும் பாதியில் நின்றது. எட்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு, காஞ்சிபுரத்தில் ஒரு விடுதியில் தங்கியிருந்தபோதுதான் சுந்தர ராமசாமி அதை முழுமையாக எழுதி முடித்தார். தான் இறந்துபோன ஒரு இதழில் தொடங்கி, தன் மகன் பிற்காலத்தில் நிறுவிய காலச்சுவடு பதிப்பகத்தின் முதன்மை நூலாக இன்றும் வாழும் ஒரு புத்தகம் இது.
இந்நாவலை எழுதியவரின் வாழ்க்கையும் இந்த மண்ணின் கதைதான். 1931இல் நாகர்கோவிலுக்கு அருகில் வடசேரியில் பிறந்த சுந்தர ராமசாமி, தமிழை அல்ல, முதலில் மலையாளத்தையே கற்றார். பதினெட்டு வயதுவரை அவருக்குத் தமிழ் எழுதப் படிக்கத் தெரியாது. தமிழ்-கேரள எல்லையில், இரு மொழிகளும் கலந்த ஒரு பகுதியில் வளர்ந்த அவர், தமிழையே தானாகக் கற்றுக்கொண்டார். இந்த இருமொழிப் பின்னணிதான் அவரது எழுத்தின் தனித்தன்மைக்கு அடித்தளமாக அமைந்தது. க.நா.சுப்ரமண்யத்தின் அறிமுகம் அவரை நவீன இலக்கியத்தின் பக்கம் திருப்பியது; பசுவய்யா என்ற புனைபெயரில் கவிதைகளும் எழுதினார்.
அந்தக் காலத்தில் தமிழில் பரவலாக வந்துகொண்டிருந்த எளிய, உணர்ச்சிகரமான புனைகதைகளிலிருந்து இந்நாவல் முற்றிலும் வேறுபட்டது. இதற்கு ஒரு நேர்கோட்டுக் கதையோ, ஒரே ஒரு நாயகனோ கிடையாது. மரம்தான் மையம்; அதைச் சுற்றி வாழும் மனிதர்களின் வாழ்க்கை துண்டு துண்டாக விரிகிறது. கதையைச் சொல்லும் பாலு என்னும் சிறுவனின் நினைவுகள் வழியாக ஊரின் வரலாறு நம்மை வந்தடைகிறது. மரத்தின் புராணத்தைச் சொல்லும் தாமோதர ஆசான், சந்திப்பில் கடை வைத்திருக்கும் தாமு, அவருக்குப் போட்டியாளரான காதர், திருவிதாங்கூர் நேசன் என்ற பத்திரிகையை நடத்தும் இசக்கி — இப்படி ஒரு சிறு நகரத்தின் முழு உலகமும் அந்த மரத்தடியில் கூடுகிறது.
இந்நாவலின் மிகப் பெரிய சாதனை அதன் மொழிதான். நாகர்கோவில், குமரி மாவட்டப் பகுதியின் பேச்சுத் தமிழை — மலையாளம் கலந்த அந்த வட்டார வழக்கை — இலக்கிய மொழியாக முதன்முதலில் முழுமையாகப் பயன்படுத்திய நாவல்களில் இதுவும் ஒன்று. புத்தகத்தில் தெரு பேசுகிறது, சந்தை பேசுகிறது, மனிதர்கள் தாங்கள் வாழும் மண்ணின் குரலிலேயே பேசுகிறார்கள். ஒரு கோயிலின் தலபுராணம் போல, ஆனால் கோயிலுக்குப் பதிலாக ஒரு சாலைச் சந்திப்பை மையமாக்கி, சுந்தர ராமசாமி ஒரு நவீன தலபுராணத்தையே உருவாக்கினார்.
மரம் என்பது வெறும் மரம் அல்ல. அது ஊரின் பொதுச் சொத்து; ஏழைக் குழந்தைகள் தடையின்றி விளையாடிய நிழல்; தலைமுறைகளின் கூட்டு நினைவு. அந்த மரம் மெல்ல மெல்ல வணிகப் போட்டிக்கும் அரசியலுக்கும் இடையில் சிக்குகிறது. இறுதியில், ஒரு வியாபாரப் பகைமையின் காரணமாக அது விஷம் வைத்துக் கொல்லப்படுகிறது; அதன் இடத்தில் ஒரு நகராட்சிப் பூங்கா வருகிறது. ஒரு மரத்தின் மரணம், ஒரு ஊரின் பொதுவெளியின் மரணமாகவும், பழைய ஒழுங்கு அழிந்து புதிய 'வளர்ச்சி' வருவதன் அடையாளமாகவும் மாறுகிறது. வளர்ச்சி என்ற பெயரில் நாம் எதையெல்லாம் இழக்கிறோம் என்ற கேள்வியை இந்நாவல் அமைதியாக எழுப்புகிறது.
இந்நாவலைத் தமிழின் நவீனத்துவத்தின் ஒரு மைல்கல் என்று மக்கள் இன்றளவும் சொல்கிறார்கள். ஆங்கிலம், மலையாளம், இந்தி, எபிரேயம் என்று பல மொழிகளில் இது மொழிபெயர்க்கப்பட்டுள்ளது; பிளேக் வென்ட்வொர்த்தின் ஆங்கில மொழிபெயர்ப்பு 'Tamarind History' என்ற பெயரில் பெங்குயின் நவீன கிளாசிக்ஸ் வரிசையில் வெளிவந்தது. ஒப்பிலக்கிய அறிஞர் கே. எம். ஜார்ஜ், நோபல் பரிசுக்குத் தகுதியான இந்திய மொழி நூல்களில் இதையும் ஒன்றாகக் குறிப்பிட்டதாகச் சொல்லப்படுகிறது. ஒரு சிறு ஊரின், ஒரு புளியமரத்தின் கதை எப்படி இந்திய இலக்கியத்தின் உயரத்தை எட்டியது என்பதே இந்நூலின் வெற்றி.
ஒரு மரத்தை மையமாக வைத்து ஒரு ஊரின் பல பத்தாண்டு கால வரலாற்றை, அதன் மனிதர்களை, அரசியலை, இழப்புகளை எழுதிய இந்த நாவல் தமிழ் இலக்கியத்தின் மறக்கமுடியாத ஒரு படைப்பு. அந்த மரம் ஏன் கொல்லப்பட்டது, அதைச் சுற்றி வாழ்ந்த மனிதர்களுக்கு என்ன ஆனது என்பதை சுந்தர ராமசாமியின் சொற்களிலேயே வாசித்து அறிவது ஒரு தனி அனுபவம்.